Sidik kisəsi xərçəngi tez-tez rast gəlinən xərçəng növlərindən biridir və əsasən 60-80 yaş arasında diaqnoz qoyulur. Azərbaycanda hər il 300-dən çox yeni hal qeydə alınır. Kişilərdə bu xəstəlik qadınlara nisbətən 4 dəfə daha çox rast gəlinir. Bu fərq kişilərin daha çox xarici kanserogenlərlə, məsələn, avtomobil yanacağı, neft emalı məhsulları və ağır metallarla təmasda olması, həmçinin prostat vəzinin böyüməsi nəticəsində sidik axınının pozulması ilə izah edilir. Tütünçəkmə də kişilərdə daha geniş yayılmış risk faktorudur. İrsi hallar nadir olsa da, FGFR3, TP53 və RB1 gen mutasiyaları bəzi hallarda xəstəliyin patogenezində rol oynayır. Erkən diaqnostika və risk faktorlarından uzaq durmaq xəstəliyin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır.
Həssaslıq: 99 %
Açıqlama: 11 Gen
BRAF | ERCC2 | FGFR1 | FGFR2 | FGFR3 | MTOR |
NTRK1 | NTRK3 | SMAD4 | FBXW7 | TP53 |
|
BÖLMƏ | Molekulyar Onkologiya |
Çalışma üsulu | NGS |
Daşınma şəraiti | +2;+8 dərəcə |
Nəticə vermə vaxtı | 20-25 gün |
Nümunə miqdarı | 10 ml |
Nümunə növü | Toxuma, Qan (Maye biopsiyası Tüpü) |
Sinonim | Xərçəng |
Testin kodu |
|
Tüb (qab) | ETDA`lı tüp |
- Sidikdə qanın olması (hematuriya), xüsusilə də, qan olub ağrı hissinin olmaması, ən tipik, adətən ilk və vacib simptomdur (sidik pas və ya tünd qırmızı rəngdə ola bilər);
- Təkidlə, təcili sidik kisəsini boşaltmağa ehtiyac hissi
- Sidik ifrazı zamanı gücənməyə ehtiyac
- Sidik ifrazı (sidik kisəsinin boşaldılması) zamanı ağrı hissi.
1. Normal Nəticə
- İzahat: Test zamanı genetik analiz nəticəsində heç bir patogen və ya klinik əhəmiyyətli variant aşkar edilməmişdir.
- Təsir: Bu nəticə, pasientin genetik profilində aşkar edilmiş xəstəliyə səbəb ola biləcək əhəmiyyətli bir genetik mutasiya olmadığını göstərir. Pasientin klinik əlamətlərinin genetik bir səbəbdən qaynaqlanmadığı mənasına gəlir.
- Tövsiyə: Əgər pasiendə davam edən və ya genetik testlərlə izah edilə bilməyən simptomlar varsa, digər klinik diaqnostik yanaşmalar və ya əlavə genetik testlər (məsələn, daha geniş spektri əhatə edən panellər və ya xüsusi gen analizləri) tövsiyə edilir..
2. Variantlar Aşkar Edildikdə
- İzahat: WES və ya NGS analizi zamanı bir və ya bir neçə genetik variant (məsələn, mutasiyalar, delesiyalar, duplikasiyalar) aşkarlanmışdır.
- Təsir: Aşkar edilən hər bir variantın xəstənin klinik vəziyyəti ilə əlaqəsi aşağıdakı faktorlar nəzərə alınaraq fərdi şəkildə şərh edilir:
- Variantın Təsnifatı: Hər bir genetik variant, patogenik, ehtimal olunan patogenik, naməlum klinik əhəmiyyətli (VUS), ehtimal olunan benign və ya benign olaraq təsnif edilir.
- Ədəbiyyat və Məlumat Bazaları: Variantın patogenlik dərəcəsini təsdiqləmək üçün ClinVar, dbSNP, HGMD və digər genetik məlumat bazalarına əsaslanaraq daha öncəki tədqiqatlar və klinik məlumatlar nəzərə alınır.
- Klinik Əlamətlər: Xəstənin klinik əlamətləri və variant arasında uyğunluq dəyərləndirilir; bu, variantın xəstəliyə səbəb olub-olmadığını göstərmək üçün vacibdir.
- İrsiyyət: Variantın xəstənin ailə üzvlərində irsi olub-olmaması, ehtimal olunan təsirini daha yaxşı dəyərləndirmək üçün nəzərə alınır. Ailə üzvlərində də eyni simptomlar varsa, bu, variantın klinik əhəmiyyətini daha gücləndirə bilər.
Misal:
- Ləğv Edici Mutasiya (Trunkating Mutation): Xəstədə ləğv edici bir mutasiya aşkarlanıbsa, bu, xəstəliyə səbəb ola biləcək ciddi bir genetik dəyişikliyi göstərir. Bu halda, variant xəstənin klinik vəziyyəti ilə əlaqəli ola bilər və hədəflənmiş müalicə planının bir hissəsi kimi istifadə edilə bilər.
- VUS (Naməlum Klinik Əhəmiyyətli Variant): Əgər VUS aşkar edilibsə, əlavə testlər və yeni məlumat bazası yenilikləri ilə variantın patogenik və ya benign olması daha sonra müəyyən edilir. Bu variantın təsiri haqqında qəti bir qərar vermək mümkün olmaya bilər, ancaq izlənilməsi tövsiyə olunur.
Bu proses, hər bir xəstənin genetik nəticələrinin individual kontekstdə interpretasiyasına kömək edir və klinik qərarların qəbul edilməsində əsas rol oynayır.Bu baxımdan WES,CES və NGS kimi iləri texnologiyalar ilə aparılan testlərin nəticəsini mütləq genetik mütəxəssis tərəfindən şərh edilərək konsultasiya verilməlidir.